claartje.

Home › Kennisbank › Ongevallen

🚨 Hoofdstuk D · Incidenten en noodsituaties · 1 van de 40 examenvragen

Ongevallen

Het verschil tussen een ongeval, een bijna-ongeval en een incident, en wat je doet als het misgaat.

Ongeval, bijna-ongeval, incident

Ongeval: een ongewenste gebeurtenis met schade of letsel als gevolg. Het gevolg kan letsel zijn, schade aan materiaal of aan het milieu, of tijdverlies. Vier voorbeelden:

  • Letsel: een collega breekt zijn arm
  • Schade aan materiaal: iemand rijdt een stelling omver en die is kapot
  • Schade aan het milieu: olie loopt uit een vat de sloot in
  • Tijdverlies: een pallet valt om en het opruimen kost een halve dag

Let op: bij een ongeval is er altijd iets gebeurd. Is een machine niet gekeurd en loopt het werk daardoor vertraging op? Dan is er niets gebeurd. Dat is een onveilige situatie, geen ongeval.

Arbeidsongeval: een ongeval tijdens het werk met letsel als gevolg. In de Belgische toetstermen is dit apart benoemd; in Nederland zeg je gewoon ongeval.

Bijna-ongeval: een ongewenste gebeurtenis zónder schade of letsel. Was het net even anders gelopen, dan was het wél raak geweest.

Incident: een ongewenste gebeurtenis, met of zonder schade of letsel. Incident is dus het overkoepelende woord.

Goed om te weten: vaak gaat het zo. Eerst is er een onveilige situatie of een onveilige handeling. Dan gaat het een keer bijna mis: een bijna-ongeval. En daarna gebeurt er een ongeval. Hoe eerder je ingrijpt, hoe kleiner de schade.

💡 Ook een bijna-ongeval meld je. Volgende keer valt de plank wél op iemand.

Wat doe je als het misgaat?

Er is een slachtoffer (ongeval met letsel):

  • Meld het ongeval bij je direct leidinggevende
  • Begeleid het slachtoffer naar de medische dienst of de BHV'er
  • Neem direct maatregelen zodat het niet nog een keer gebeurt
  • Volg de interne instructies van het bedrijf

Nog geen slachtoffer (onveilige situatie, onveilige handeling of bijna-ongeval):

  • Markeer de plek of scherm hem af, of laat de handeling stoppen
  • Je eigen veiligheid gaat voor: breng jezelf niet in hetzelfde gevaar
  • Meld het bij je leidinggevende. Alleen een collega waarschuwen is niet genoeg

In beide gevallen geldt: eerst zorgen dat het gevaar niet groter wordt, en altijd melden.

💡 Melden doe je in alle vier de gevallen: onveilige handeling, onveilige situatie, bijna-ongeval en ongeval.

Zo voorkom je herhaling

Na een ongeval wil het bedrijf dat het niet nog een keer gebeurt. Daarvoor zijn vijf stappen nodig:

  • Onmiddellijk handelen
  • Melden
  • Registreren
  • Onderzoeken
  • Een actieplan (plan van aanpak) maken

Onmiddellijk handelen voorkomt herhaling nú: je haalt het gevaar direct weg. Anders is de volgende collega de klos.

Melden, registreren, onderzoeken en het plan van aanpak voorkomen herhaling láter. Het onderzoek zoekt de oorzaken. In het plan van aanpak staat wat het bedrijf gaat doen zodat het niet meer gebeurt. Ook als de oorzaak al is weggehaald, blijven die stappen nodig.

💡 Handelen, melden, registreren, onderzoeken, plan van aanpak.

Goed om te weten: ongeval als uitzendkracht

Dit is geen examenstof, maar wel handig als je via een uitzendbureau werkt.

Krijg je een ongeval op de werkplek, dan onderzoekt het bedrijf waar je werkt (de inlener) wat er is gebeurd. Je meldt het ongeval dus daar, bij je direct leidinggevende.

Het uitzendbureau is je werkgever. Dat regelt je ziekmelding en helpt je samen met de bedrijfsarts om weer aan het werk te gaan. Meld het ongeval daarom ook bij je uitzendbureau.

En dan verder: wordt een ongeval groter dan jij en je collega's aankunnen, dan is het een noodsituatie. Daarover gaat het volgende onderwerp.

Dit weet je nu

Klaar voor de vragen? Laat maar zien wat je weet.

  • Ongeval: schade of letsel. Bijna-ongeval: niets geraakt, maar het had gekund. Incident: het woord voor allebei.
  • Misgegaan? Gevaar wegnemen, jezelf veilig houden en altijd melden bij je leidinggevende.
  • Vijf stappen tegen herhaling: handelen, melden, registreren, onderzoeken, plan van aanpak.
Claartje leest voor

Test jezelf

56 oefenvragen over ongevallen in de app. Of doe nu het gratis proefexamen met vragen uit alle hoofdstukken, voorgelezen door Claartje.

Gratis proefexamen

Oefenvragen: ongevallen

Klik op een vraag voor het antwoord, de uitleg en waarom de andere antwoorden niet kloppen.

Een hamer valt van een steiger en komt een halve meter naast een collega terecht. Niemand raakt gewond. Wat is dit?
  1. Een ongeval
  2. Een bijna-ongeval
  3. Een noodsituatie
  4. Niets, er is niets gebeurd

Antwoord: B

Geen schade of letsel, maar onder andere omstandigheden wel: een bijna-ongeval. Die meld je, zodat het de volgende keer geen ongeval wordt.

Waarom de andere antwoorden niet kloppen

  • A: Een ongeval heeft schade of letsel als gevolg, en dat is hier niet zo.
  • C: Er is niemand gewond en er is geen groot gevaar zoals brand, explosie of gas.
  • D: Het had wél raak kunnen zijn, dus dit telt en meld je.
Een collega stoot zijn hoofd tegen een lage balk en heeft een flinke bult. Hij kan wel doorwerken. Wat is dit?
  1. Een ongeval, want er is letsel
  2. Een bijna-ongeval, want hij kan doorwerken
  3. Geen incident, want het is niet ernstig

Antwoord: A

Een ongeval is een ongewenste gebeurtenis met schade of letsel als gevolg. Een bult is letsel, dus dit is een ongeval, ook al is het niet ernstig.

Waarom de andere antwoorden niet kloppen

  • B: Doorwerken maakt letsel niet ongedaan; een bijna-ongeval heeft juist géén letsel.
  • C: Hoe ernstig het is, telt niet: elke gebeurtenis met letsel is een incident.
Waarom is het belangrijk om ook bijna-ongevallen te melden?
  1. Voor de verzekering
  2. Zodat de oorzaak wordt onderzocht en een echt ongeval wordt voorkomen
  3. Het is niet belangrijk, er is niets gebeurd
  4. Zodat de collega die het veroorzaakte straf krijgt

Antwoord: B

Een bijna-ongeval is gratis informatie: het laat een gevaar zien zonder dat er al iemand gewond is. Door het te melden kan de oorzaak worden onderzocht en weggenomen, voordat het de volgende keer wél raak is. De verzekering of straf voor een collega is niet het doel.

Waarom de andere antwoorden niet kloppen

  • A: De verzekering komt pas bij schade in beeld; bij een bijna-ongeval is die er niet.
  • C: Er is niets gebeurd, maar het had gekund; die informatie wil het bedrijf juist.
  • D: Melden gaat om de oorzaak wegnemen, niet om iemand te straffen.
Je ziet olie op de vloer bij de ingang van de werkplaats. Wat is de juiste eerste actie?
  1. Doorlopen en het na de pauze melden
  2. De plek markeren of afzetten en het melden bij je leidinggevende
  3. Een foto maken voor de toolbox van volgende week
  4. Wachten tot de schoonmaak komt

Antwoord: B

Bij een onveilige situatie neem je direct maatregelen, zoals markeren, en meld je het bij de leidinggevende.

Waarom de andere antwoorden niet kloppen

  • A: Tot de pauze kan iedereen erover uitglijden; je grijpt direct in.
  • C: Een foto voor later haalt het gevaar op dit moment niet weg.
  • D: Zolang je wacht, blijft de vloer glad; markeer de plek zelf.
Een steen valt vlak naast een collega. Hij zegt: dit is geen incident, want er is niets gebeurd. Wat is juist?
  1. Het is wel een incident: ook een gebeurtenis zonder schade of letsel telt mee
  2. Hij heeft gelijk: zonder letsel is het geen incident
  3. Het wordt pas een incident als het bedrijf het registreert

Antwoord: A

Incident is het overkoepelende woord: een ongewenste gebeurtenis, met of zonder schade of letsel. Een bijna-ongeval is dus ook een incident. Of het geregistreerd wordt, verandert daar niets aan; registreren is een stap die ná de melding komt.

Waarom de andere antwoorden niet kloppen

  • B: Een incident is een ongewenste gebeurtenis mét of zónder schade of letsel.
  • C: Registreren komt pas na de melding; het incident is er al zodra het gebeurt.
Een heftruck rijdt tegen een stelling. Niemand raakt gewond, maar de stelling is kapot. Wat is dit?
  1. Een ongeval, want er is schade aan materiaal
  2. Een bijna-ongeval, want er is geen letsel
  3. Geen incident, want niemand is gewond
  4. Een noodsituatie

Antwoord: A

Een ongeval is een ongewenste gebeurtenis met schade (aan materiaal, milieu of tijdverlies) of letsel als gevolg. Schade telt dus ook.

Waarom de andere antwoorden niet kloppen

  • B: Een kapotte stelling is schade aan materiaal, en schade maakt het een ongeval.
  • C: Ook zonder gewonden is een gebeurtenis met schade een incident.
  • D: Een noodsituatie is direct gevaar voor mensen, zoals brand of gas.

Bron: SSVV, VCA eind- en toetstermen 3.1 (m.i.v. 1 september 2026) en toetsmatrijs B-VCA versie 2026.