Arbeidsmiddelen

• Periodiek gekeurd, met een sticker of kleurcode die de geldigheid aangeeft
• Gebruiks- en onderhoudsvoorschrift in de taal van het land, en een instructiekaart bij de machine
• Machines van na 1995 hebben een CE-markering
• Bewegende delen zijn afgeschermd
• In goede staat en geschikt voor het werk

Eisen aan de bediener:

• Genoeg opleiding en ervaring
• 18 jaar of ouder als je gevaarlijke machines bedient
• Geen losse kleding, sieraden of loshangend haar
• Bij draaiende delen alleen nauwsluitende handschoenen
• Beveiligingen nooit overbruggen
• Een draaiende machine nooit onbeheerd laten
• Je kent de noodstop

Blijf geconcentreerd zolang de machine draait. Laat je niet afleiden, ook niet door je telefoon of een collega.

• CE-markering

Bij vaste machines en aangedreven handgereedschap kun je:

• Gegrepen of bekneld raken door bewegende delen
• Geraakt worden door materiaal of deeltjes die wegvliegen
• Je snijden of schaven aan snijdende delen
• Een elektrische schok krijgen

Gereedschap kan ook 'happen': het blijft ineens haken in het werkstuk en slaat of draait hard mee. Daardoor kun je gewond raken.

Verder: lawaai en trillingen, een werkstuk dat heel heet of heel koud is, vonken die brand of een explosie veroorzaken, een storing in de besturing of de energiebron (stroom, perslucht), een verkeerde werkhouding die je lichaam overbelast, en verkeerd gebruik waarbij je hand of pols ontwricht of gekneusd raakt. Ook: schadelijk stof inademen, een machine die lang uitloopt, slecht onderhoud, en afgeleid worden tijdens het werk.

Pneumatisch gereedschap werkt op perslucht, niet op stroom. Een gevaar is dat de luchtslang losschiet en je raakt.

Goed om te weten: persluchtgereedschap maakt vaak meer lawaai dan elektrisch gereedschap. Dan is gehoorbescherming vaak nodig.

Vaste machines hebben een noodstop. Daarmee zet je de machine bij gevaar zo snel mogelijk stil. De noodstop is goed bereikbaar, duidelijk zichtbaar en herkenbaar. Na gebruik start de machine alleen weer via de normale opstartprocedure.

Een nulspanningsschakelaar (ook nullastschakelaar genoemd) voorkomt dat een machine vanzelf start als de stroom na een storing terugkomt.

Aangedreven handgereedschap heeft een dodemansknop die niet vergrendelbaar is: laat je los, dan stopt het gereedschap. Voorbeeld: een elektrische heggenschaar werkt alleen als je met twee handen de knoppen ingedrukt houdt.

Elektrisch handgereedschap is dubbel geïsoleerd en niet geaard. Let op: dubbele isolatie beschermt niet tegen water en vocht.

Goed om te weten: dubbele isolatie herken je aan het teken van een vierkant met daarin een kleiner vierkant.

Pneumatisch gereedschap: pauzeer regelmatig bij trillend werk, sluit de luchttoevoer af na gebruik, en pas op voor een luchtslang die losschiet.

Kolomboormachine: het werkstuk slaat los, de boor breekt, spanen springen weg, koel- of snijolie spat, en je raakt gewond als je boorsel met de hand wegveegt.

Slijpmachine: rondvliegende deeltjes geven oogletsel, de slijpsteen springt kapot, het werkstuk klemt tegen de steen, je raakt de draaiende steen aan, en je ademt slijpstof in.

Cirkelzaag: je wordt geraakt of gegrepen door de zaag of andere bewegende delen, afgezaagde delen vliegen weg, en je ademt schadelijk stof in.

Nagel- en nietmachine: de nagel schiet weg, slaat terug of wijkt af op hard materiaal, of gaat dwars door het werkstuk heen.

Kettingzaag: zo gevaarlijk dat je eerst een opleiding met een toets moet halen.

Goed om te weten: klem het werkstuk vast, draag een veiligheidsbril, veeg boorsel weg met een borstel, gebruik bij de cirkelzaag een beschermkap, spouwmes en duwhout, en nooit een beschadigde slijpsteen.

1. Informatie: lees de handleiding en volg de instructie van je leidinggevende over gevaren en maatregelen 2. Controle: staat van het arbeidsmiddel, beveiligingen en, als dat geldt, de keuring 3. PBM's: kiezen, controleren en juist gebruiken 4. LMRA: kan het werk veilig? Zo nodig extra maatregelen 5. Voorgeschreven maatregelen nemen voor, tijdens en na het werk

Rond de machine: vloer opgeruimd, schoon, vlak, droog en stroef, genoeg loop- en bewegingsruimte, gevaarlijke zones afgeschermd en stofafzuiging waar nodig. Verder:

• Bedien de machine zoals het hoort
• Schakel hem uit bij onderhoud
• Draai nooit met een open aandrijving
• Zorg voor een rem, zodat de machine niet lang uitloopt

De werkgever stelt PBM's beschikbaar en ziet erop toe dat je ze goed gebruikt.

Met een hijswerktuig verplaats je lasten omhoog, omlaag en opzij. Denk aan hijskranen, torenkranen, rolbruggen en handtakels. Een handtakel heeft geen aandrijving en bedien je met de hand. Hijstoebehoren zijn hulpmaterialen zoals oogbouten, sluitingen, hijsbanden, kettingen en kabels. Hijsgereedschap is bijvoorbeeld een hijsjuk of een twee-, drie- of viersprong.

Gevaren: het hijswerktuig valt om, de last valt, de last raakt iets of iemand, je wordt binnen de draaicirkel geraakt door het hijswerktuig, slecht weer. Bij een handtakel kan een onderdeel breken, of het punt waaraan de takel vastzit.

Als je in de buurt werkt: helm dragen, controleren of duidelijk is waar je wel en niet mag werken, buiten het hijsgebied blijven en toestemming vragen om het te passeren of te betreden, bewust zijn van de gevaren en risico's. Dus ook nooit onder een hangende last.

Eisen: het materieel is gekeurd, er is een geldig keuringsbewijs en de keuringsstatus is zichtbaar op het hijswerktuig. De maximale belasting van hijstoebehoren staat op het hijstoebehoren zelf, of op een plaat of ring die eraan vastzit.

Een hijswerktuig bedienen of lasten aanslaan — de last vastmaken aan de haak — mag alleen met getoetste deskundigheid: je hebt er een opleiding met toets voor gehaald.

• Hangende lasten

Met een vorkheftruck verplaats je lasten op de vorken, of met speciale hulpmiddelen.

Gevaren: de last valt, de lading of het voertuig kantelt, je rijdt personen, goederen of gebouwen aan, goederen en uitrusting raken beschadigd door verkeerd gebruik, en in een afgesloten ruimte adem je de uitlaatgassen van een heftruck op diesel in.

Maatregelen: contragewicht nooit verzwaren, last stabiel over beide vorken, goed zicht, niet hijsen zonder speciaal hulpmiddel, niet meerijden zonder zitplaats, rekening houden met mensen in de buurt. Personen heffen alleen met een goedgekeurde werkbak-combinatie. De chauffeur heeft getoetste deskundigheid en gebruikt de aanwezige veiligheidsvoorzieningen: gordel, beschermhekjes, beugel of cabine.

Een palletwagen is een voertuig met een hefhoogte van 20 cm om pallets met de hand of elektrisch te verplaatsen. Gevaren: rugklachten, pijnlijke schouders en armen, beknelde vingers, enkels of voeten, vallende lading, aanrijden en schade door verkeerd gebruik. Maatregelen: stabiel laden, rijden over egale grond, genoeg ruimte, trekken in plaats van duwen, goede houding.

• Transportvoertuigen
• Verboden voor transportvoertuigen

Met dit in je hoofd loop je veilig rond elke machine.

• Machine: gekeurd, beveiligd, bediener van een gevaarlijke machine 18 jaar of ouder, geen losse kleding, nooit onbeheerd. Eerst informatie, controle, PBM's en LMRA.
• Hijswerk: buiten het hijsgebied blijven, nooit onder een last, helm op. Aanslaan en bedienen alleen met getoetste deskundigheid.
• Heftruck: contragewicht nooit verzwaren, stabiel laden, niet meerijden zonder zitplaats. Een palletwagen trek je.