Werkplek

Een goede werkplek is aangepast aan de mens, niet andersom. Dat heet ergonomie. Je moet je werk kunnen doen zonder dat je lichaam er schade van krijgt.

In dit onderwerp leer je drie dingen:

1. Omstandigheden: geluid, trillingen en licht. 2. Je lichaam: tillen, struikelen en uitglijden. 3. Veilig maken: machines veiligstellen, borden en markeringen.

Te veel geluid geeft concentratieverlies, tijdelijke of blijvende gehoorvermindering en een slechtere verstaanbaarheid.

Mogelijke gevolgen:

• Je verstaat je collega's niet meer
• Je hoort een waarschuwing of hulpgeroep niet
• Blijvende gehoorschade
• Nervositeit, minder concentratie, vermoeidheid, hoofdpijn
• Hogere bloeddruk, snellere ademhaling, maag- en darmklachten

Geluid meet je met een geluidsmeter. Het getal dat je afleest heet het geluidsniveau (geluidsdrukniveau), in dB(A). Vuistregel: moet je op normale gespreksafstand je stem verheffen? Dan is het geluid schadelijk.

Vanaf 80 dB(A) moet je werkgever gehoorbescherming aanbieden, vanaf 85 dB(A) moet je die dragen. Meer daarover bij PBM's.

Zo merk je blijvend gehoorverlies:

• Je hoort hoge tonen of zachte geluiden slecht
• Telefoneren gaat moeilijk, net als praten in een rumoerige ruimte
• Je hoort fluiten, piepen of brommen dat er niet is

• Gehoorbescherming verplicht

Hand-armtrillingen komen van trillend handgereedschap, zoals een slijptol, kettingzaag of trilhamer. Gevolgen: pijn, beschadigde bloedvaten en gewrichten, gevoelloze vingertoppen en 'witte vingers'.

Lichaamstrillingen komen via een voertuig (heftruck, graafmachine), een grote machine of een trillende vloer. Gevolgen: rug- en maagklachten, spierpijn, vermoeidheid, hoofdpijn, evenwichtsproblemen en verminderde concentratie.

Verlichting: je hebt genoeg licht nodig om de details van je werk te zien. Hoeveel licht dat is, hangt af van het werk: fijn werk vraagt meer licht dan grof werk.

Goed om te weten: te weinig licht geeft vermoeide ogen en meer fouten.

Oorzaken:

• Een losse of ongelijke ondergrond
• Hoogteverschillen, klein of groot
• Een afstap die te hoog is
• Losliggende tegels
• Gladde of geboende vloeren
• Rennen
• Verkeerde schoenen

Maatregelen bij de bron: voorkom onveilige situaties al bij het ontwerp en de voorbereiding. Denk aan looproutes zonder afstapjes en een bedieningsplek die je bereikt zonder opstapje. Verder:

• Good housekeeping: hou je werkplek opgeruimd
• Verhelp een onveilige situatie meteen
• Let op waar je loopt
• Draag niets wat je zicht wegneemt
• Blijf op de wegen en paden
• Draag goede schoenen

Gevaren beheersen: mens en gevaar scheiden met een fysieke afscheiding, en aangepaste verlichting.

• Struikelgevaar
• Gevaar voor vallen door hoogteverschil

Zo til je: rechte rug, gebogen knieën, de last zo dicht mogelijk tegen je lichaam. Gevaren: rugblessures door verkeerd tillen, de last laten vallen door te weinig grip, beknelde vingers bij het neerzetten.

Advies: maximaal 23 kg (in België 25 kg). Is de last zwaarder? Til dan samen met een collega of gebruik een hulpmiddel.

Verder:

• Til niet terwijl je zit
• Til niet te hoog
• Draag de last niet te ver
• Let op gladde of ongelijke vloeren, gaten en trappen
• Til rustig, bepaal zelf je tempo en neem korte pauzes
• Draag je PBM's en wissel regelmatig van houding

Voordat je aan een machine of installatie werkt, stel je die eerst veilig. Zo voorkom je ongevallen: niets kan onbedoeld gaan bewegen of onder spanning komen. Ook controleer je of installaties en apparatuur drukvrij zijn.

De 'line of fire' is de plek waar je het krijgt als er toch energie vrijkomt. Denk aan een deel dat beweegt, druk die ontsnapt, iets wat wegschiet. Blijf daarbuiten.

Werkwijze:

• Alleen bevoegde personen mogen veiligstellen
• Volg LOTOTO: Lock out (vergrendelen), Tag out (label aanbrengen), Try out (testen of het echt uit is)
• Maak energievrij: spanningsloos, drukloos
• Borg tegen opnieuw inschakelen en markeer
• Laat iemand controleren of het echt veilig is

Voorbeelden: stekker eruit of accu verwijderen, zekeringen uitschakelen, kraan van de hogedrukreiniger dicht, een steekflens in een leiding (sluit de leiding af of scheidt leidingdelen van elkaar), vaste machine of transportband vergrendelen, draai-inrichting blokkeren.

Borden en markeringen samen heten signalering.

Verbodsbord: rond, wit, rode rand met rode diagonale streep, zwart symbool. Betekenis: verboden te roken, vuur (open vuur en roken) verboden, verboden voor voetgangers, verboden met water te blussen, geen drinkwater, geen toegang voor onbevoegden, verboden voor transportvoertuigen, niet aanraken.

Gebodsbord: rond, blauw, wit symbool. Betekenis: verplicht dragen van oogbescherming, een veiligheidshelm, gehoorbescherming, adembescherming, veiligheidsschoenen, veiligheidshandschoenen, lichaamsbescherming, gelaatsbescherming of een individueel veiligheidsharnas.

Waarschuwingsbord: driehoek, geel met zwarte rand, zwart symbool. Algemene betekenis: gevaar, waarschuwing, pas op. Voorbeelden:

• Algemeen gevaar
• Magnetisch veld
• Bijtende stoffen
• Biologisch gevaar
• Explosieve stoffen
• Elektrische spanning
• Giftige stoffen
• Hangende lasten
• Lage temperaturen
• Laserstraal
• Niet-ioniserende straling
• Ontvlambare stoffen of hoge temperatuur
• Oxiderende stoffen
• Radioactieve stoffen
• Schadelijke of irriterende stoffen
• Struikelen
• Transportvoertuigen
• Vallen door hoogteverschil

• Verboden te roken
• Vuur, open vuur en roken verboden
• Verboden voor voetgangers
• Verboden met water te blussen
• Geen drinkwater
• Geen toegang voor onbevoegden
• Verboden voor transportvoertuigen
• Niet aanraken
• Oogbescherming verplicht
• Veiligheidshelm verplicht
• Gehoorbescherming verplicht
• Adembescherming verplicht
• Veiligheidsschoenen verplicht
• Veiligheidshandschoenen verplicht
• Beschermende kleding verplicht
• Gelaatsbescherming verplicht
• Veiligheidsharnas verplicht
• Algemeen gevaar
• Magnetisch veld
• Bijtende stoffen
• Biologisch gevaar
• Explosieve stoffen
• Gevaarlijke elektrische spanning
• Giftige stoffen
• Hangende lasten
• Lage temperaturen
• Laserstraal
• Niet-ioniserende straling
• Ontvlambare stoffen of hoge temperatuur
• Oxiderende stoffen
• Radioactieve stoffen of ioniserende straling
• Schadelijke of irriterende stoffen
• Struikelgevaar
• Transportvoertuigen
• Gevaar voor vallen door hoogteverschil

Groen, vierkant of rechthoekig, wit pictogram: veiligheidsvoorzieningen. Ze geven de plaats aan van uitgangen en nooduitgangen, hulpverleningsmiddelen en evacuatiewegen. Betekenis: uitgang, nooduitgang, vluchtweg, eerste hulp, te volgen richting, nooddouche, ogen spoelen, telefoon voor redding, verzamelplaats.

Rood, vierkant of rechthoekig, wit pictogram: brandbestrijding. Ze wijzen je naar de blusmiddelen en de weg ernaartoe. Betekenis: ladder, brandblusapparaat, brandslang, telefoon voor brandmelding, weg naar het brandbestrijdingsmateriaal.

• Nooduitgang / vluchtweg
• Eerste hulp
• Te volgen richting (naar een reddingsvoorziening)
• Nooddouche
• Oogspoelvoorziening
• Telefoon voor redding (noodtelefoon)
• Verzamelplaats
• Brandladder
• Brandblusapparaat
• Brandslang
• Telefoon voor brandmelding
• Weg naar het brandbestrijdingsmateriaal

Linten duiden op gevaren of risico's. Ze zijn rood-wit of geel-zwart. Een lint houdt niemand tegen: het is nooit een afscherming. Bij valgevaar zet je daarom altijd ook een hek, leuning of afdekking neer. Denk aan een kuil, een sleuf of een plek zonder leuning.

Geel-zwarte markering gebruik je bij:

• Smalle of lage doorgangen
• Voorwerpen waar je je aan stoot, zoals een kraanblok
• Gebieden met gevaarlijke stoffen

Goed om te weten: in de praktijk zie je rood-wit lint vaak bij tijdelijke gevaren zoals een kuil of sleuf. Op het examen telt alleen: een lint waarschuwt en beschermt niet, en geel-zwart hoort bij doorgangen, stootgevaar en gevaarlijke stoffen.

Doorgangen en stapelruimten: witte of gele strepen op de vloer. Een doorgang houd je vrij. Stapelen doe je alleen binnen het gemarkeerde vak.

Trappen: de bovenste en onderste trede krijgen een streep in een afwijkende kleur (meestal geel of wit). Zo geef je struikelgevaar aan, vooral als vloer en trede weinig van elkaar verschillen.

Zo lees je een werkplek in één oogopslag.

• Stem verheffen op gespreksafstand? Dan is het geluid schadelijk. Handgereedschap geeft hand-armtrillingen, een vloer of voertuig lichaamstrillingen.
• Tillen: rechte rug, knieën gebogen, last dichtbij, maximaal 23 kg. Machine veiligstellen met LOTOTO en buiten de line of fire blijven.
• Rood rond is verbod, blauw rond is gebod, gele driehoek is waarschuwing, groen is redding, rood vierkant is blussen. Een lint is nooit een hek.