Claartje

Home › Kennisbank › Elektriciteit

☣️ Hoofdstuk C · Specifieke gevaren beheersen · 10 examenvragen

Elektriciteit

Waarom stroom gevaarlijk is, welke beveiligingen er zijn, en veilig omgaan met haspels, verlengsnoeren en bouwstroom.

Gevaren van elektriciteit

Gevaren: elektrocutie, verwondingen door vonken en vlambogen, letsel door een schok en door de schrikreactie, brand en explosie.

Hoeveel stroom door je lichaam gaat hangt af van het spanningsverschil en de weerstand van ondergrond en schoenen: linoleum en rubber hebben een hoge weerstand, aarde, klinkers en beton een lage.

Oorzaken van ongevallen: defecte apparaten en kabels, slechte of ontbrekende aarding, verkeerde aanleg, aanraken van spanningvoerende delen, onjuist gebruik, onoplettendheid.

Statische elektriciteit ontstaat bij wrijving (kunststof, kleding, stromende vloeistoffen, poeders). Een ontlading kan een vonk geven. Maatregelen: aarden van leidingen en tanks, stroomsnelheid beperken, antistatische schoenen en kleding.

Beveiligingen

  • Fysieke afscherming: spanningvoerende delen onbereikbaar in een kast of omhulling
  • Isolatie: niet-geleidend materiaal (rubber, kunststof, keramiek) dat je alleen kapot kunt maken
  • Dubbele isolatie: bij handgereedschap, niet geaard
  • Aardlekschakelaar: schakelt de spanning uit zodra er stroom weglekt naar aarde. Biedt geen absolute veiligheid, moet regelmatig getest worden, en beschermt niet tegen overbelasting, opwarming of kortsluiting
  • Zeer lage spanning (veilige spanning)
  • Veiligheidsaarding: metalen delen van een apparaat verbonden met de aarde, zodat ze bij een defect niet onder spanning komen. Sluit zo veel mogelijk aan op het bestaande aardnet

Steigers moeten geaard worden als er elektrische kabels of materieel op staan die niet op veilige spanning werken. Containers sluit je aan volgens de voorschriften.

💡 Aardlekschakelaar beschermt tegen weglekstroom, niet tegen kortsluiting of overbelasting.

Tijdelijk elektrisch materieel

Voor je begint: visueel controleren op schade, beschadigd materieel niet gebruiken en melden.

Bouwstroomkast: per uitgaande voeding een aardlekschakelaar van 30 mA.

Kabelhaspel: helemaal afrollen, anders wordt hij heet en kan hij brand veroorzaken. Let op het maximale vermogen in opgerolde en afgerolde toestand.

Verlengkabels: controleer dat de kabel geschikt is voor het vermogen van de apparaten, anders raakt hij overbelast.

Omkastingen beschermen tegen vocht, stof, stoten en vallende voorwerpen. Dubbele isolatie beschermt niet tegen vocht en stof.

💡 Haspel altijd helemaal afrollen. Bouwstroom: 30 mA aardlek.

Oefen dit onderwerp met Claartje

8 oefenvragen over elektriciteit, met uitleg bij elk antwoord en herhaling van wat je fout had.

Gratis proefexamen

Oefenvragen over elektriciteit

Klik op een vraag om het antwoord en de uitleg te zien.

Op welke ondergrond is de kans op een gevaarlijke stroomdoorgang bij aanraking het grootst?
  1. Rubber
  2. Linoleum
  3. Natte betonvloer
  4. Houten vlonder

Antwoord: C

Aarde, klinkers en beton hebben een lage weerstand, zeker als ze nat zijn. Rubber en linoleum hebben een hoge weerstand.

Wat doet een aardlekschakelaar?
  1. Beschermt tegen kortsluiting en overbelasting
  2. Schakelt de spanning uit zodra er stroom weglekt naar aarde
  3. Zorgt dat de machine niet vanzelf start na een storing
  4. Maakt het apparaat dubbel geïsoleerd

Antwoord: B

De aardlekschakelaar detecteert lekstroom en schakelt uit. Hij beschermt niet tegen overstroom, opwarming of kortsluiting en moet regelmatig getest worden.

Wat is de functie van veiligheidsaarding?
  1. Voorkomen dat metalen delen van een apparaat onder spanning komen bij een defect
  2. Het apparaat sneller laten werken
  3. Statische elektriciteit opwekken
  4. De zekering vervangen

Antwoord: A

Aarding verbindt de metalen buitenkant met de aarde, zodat die bij een defect niet onder spanning komt te staan.

Hoe groot is de aardlekbeveiliging per uitgaande voeding in een bouwstroomkast?
  1. 10 mA
  2. 30 mA
  3. 300 mA
  4. 3 A

Antwoord: B

In de bouwstroomaansluitkast zit per uitgaande voeding een aardlekschakelaar van 30 mA.

Je gebruikt een kabelhaspel voor een zware machine. Wat is belangrijk?
  1. De haspel opgerold laten, dat is netjes
  2. De haspel helemaal afrollen, anders wordt hij heet en kan hij brand veroorzaken
  3. De haspel in het water zetten om te koelen
  4. Twee haspels aan elkaar koppelen voor meer vermogen

Antwoord: B

Een niet afgerolde haspel kan zeer heet worden. Rol hem altijd helemaal af en respecteer het maximale vermogen.

Bron: SSVV, VCA eind- en toetstermen 3.1 (m.i.v. 1 september 2026) en toetsmatrijs B-VCA versie 2026.