Hoogte, openingen en besloten ruimtes

Wand- en vloeropeningen

Gevaren: vallen door een wandopening, vallen in een vloeropening, geraakt worden door iets wat door de opening valt.

Maatregelen: vloeropeningen afdekken met sterk materiaal dat vastzit aan de ondergrond, leuningen of hekwerk plaatsen. Kan dat niet, markeer het gevaar dan en maak het moeilijk om erbij te komen.

Werken op hoogte: wanneer en hoe

In Nederland spreek je van werken op hoogte vanaf een stahoogte van 2,5 meter, of bij valgevaar boven een gevaarlijk punt zoals bewegende delen of water. In België vanaf 2 meter.

Veilige werkplekken op hoogte: een staande steiger met steigerkaart, een rolsteiger, een hoogwerker, een personenwerkbak, een hangbrug, of randbeveiliging aanbrengen en openingen dichtleggen.

Maatregelen: veilige steiger of werkvloer, hekwerk met leuning, tussenleuning en kantplank, vangnetten, openingen dichtleggen, PBM's.

Voordat je begint: informatie en instructie, controle van materieel, beveiligingen, keuringen en steigerkaart, PBM's, LMRA.

Daken

Schuin dak: loopplanken als de dakbedekking niet sterk genoeg is of als je je op het hellende vlak verplaatst, vangnetten bij grote openingen, een dakrandvoorziening aan de randen.

Plat dak, binnen vier meter van de rand: dakrandbeveiliging of vangnetten. Een veiligheidsharnas alleen als collectieve beveiliging niet mogelijk is.

Ladders

Een ladder is voor het overbruggen van hoogte en voor licht, kortdurend werk, en alleen als er aantoonbaar geen veiligere oplossing is.

Regels: gekeurd met sticker, stahoogte onder 5 meter, statijd onder 2 uur, kracht onder 50 N (5 kg), reikwijdte maximaal een armlengte, niet boven windkracht 6.

Opstellen: hoek van ongeveer 75 graden, onderaan borgen tegen wegzakken en uitglijden, bovenaan borgen tegen zijwaarts wegglijden, minimaal 1 meter uitsteken boven het opstapniveau, op een stevige ondergrond. Klim met je gezicht naar de ladder, houd drie contactpunten, schone sporten en schoenen, blokkeer een deur achter de ladder. Metalen ladder minimaal 2 meter van onder spanning staande delen. Een lange ladder altijd bovenaan vastzetten.

Steigers, rolsteigers en werkbakken

Staande steiger: alleen opgeleide, bevoegde steigerbouwers mogen bouwen, aanpassen of afbreken. Jij verandert niets aan de constructie, laat geen materiaal op de vloer achter, werkt niet op een ladder of trap op de steiger en belast niet zwaarder dan aangegeven. De steigerkaart zegt: maximale belasting, of de steiger betreden mag worden, en of hij gekeurd is.

Rolsteiger: opbouw volgens de fabrikant. Alle wielen blokkeren voor je klimt, van binnenuit klimmen, niet op de stabilisatoren staan, werkvloer opgeruimd. Verplaatsen alleen zonder mensen of spullen erop, over een vlakke, harde ondergrond.

Personenwerkbak aan een kraan: alleen als er geen ander geschikt middel is. Gekeurd met schriftelijk bewijs, harnas verplicht en vastgemaakt, kraanmachinist en inzittenden zien en horen elkaar, één persoon geeft aanwijzingen.

Hangbrug: bediener blijft bij de installatie, harnas verplicht, omgeving eronder afzetten, maximale belasting respecteren, bij storing verlaten.

Hoogwerkers

Een hoogwerker is een verplaatsbaar arbeidsmiddel om personen op hoogte te laten werken: zelfrijdend, op een aanhanger of vrachtwagen, of een schaarlift.

Gevaren: elektrocutie, aanrijding, vallende voorwerpen, beknelling tussen platform en object, omvallen, uit het platform vallen.

Bedienen mag alleen met aantoonbaar getoetste deskundigheid.

Besloten ruimtes

Kenmerken: nauw, weinig bewegingsruimte, niet bedoeld om in te verblijven, bijna geen natuurlijke ventilatie, moeilijk toegankelijk, slechte vluchtmogelijkheden. Voorbeelden: tanks, riolen, kruipruimtes, kelders, werktenten.

Eisen om naar binnen te mogen:

• Zuurstof minimaal 19%
• Explosief gasmengsel onder 10% van de LEL
• Giftige stoffen onder de grenswaarde
• Goede luchtverversing
• Waarschuwingsborden bij de toegang
• Aangesloten leidingen afgeblind of losgekoppeld
• Geldige werkvergunning of schriftelijke vrijgave
• Minimaal 18 jaar
• Permanente observatie door een buitenwacht (mangatwacht) met getoetste deskundigheid

Metingen doet een deskundige, op meerdere plekken, periodiek of continu. Verblijf zo kort mogelijk.

Extra gevaren en maatregelen in besloten ruimtes

Verstikking bij inert gas, brand of explosie bij weinig ventilatie of vonken, vergiftiging bij giftige stoffen, meer kans op elektrocutie door zweten en vocht.

Extra PBM's: onafhankelijke adembescherming (geen filtermasker) bij gevaarlijke concentraties of te weinig zuurstof, gehoorbescherming, een reddingslijn, een gaspak bij stoffen die via de huid opgenomen worden.

Ventilatie: natuurlijk, mechanisch of plaatselijke afzuiging. Tegen elektrocutie: apparatuur spanningsvrij, veilige spanning bij geleidende wanden. Beweegbare delen: door een deskundige buiten bedrijf laten stellen en vergrendelen.

Gasflessen buiten de ruimte, slangen vooraf controleren, branders en slangen in pauzes naar buiten. Bij lassen: brandbaar materiaal weg, blusmiddel bij de hand, lasdampen afzuigen. Bij schilderen: onafhankelijke adembescherming, alles aarden, nog dagen ventileren.

Risicovolle klussen: alleen met opleiding

Elektrisch lassen, autogeen lassen, snijden en branden, slopen, graven en werken in een explosiegevaarlijke omgeving mag je alleen doen met specifieke deskundigheid, na een aanvullende opleiding of instructie.

Gevaren:

• Elektrisch lassen: elektrocutie, brand, huid- en oogschade door UV-straling, giftige lasrook
• Autogeen lassen en branden: zuurstof is brandbevorderend, acetyleen en propaan zijn explosief, vlamterugslag, propaan is zwaarder dan lucht en blijft hangen in putten en kelders
• Slopen: struikelen, uitstekende delen, instorting, vallend materiaal, gevaarlijke stoffen, lawaai
• Graven: elektrocutie door kabels, brand of explosie door gasleidingen, bedolven worden door inkalving, instromend water, vervuilde grond
• Explosiegevaarlijke omgeving: herkenbaar aan het Ex-waarschuwingsbord, speciale maatregelen tegen ontsteking

Altijd: instructie, controle van arbeidsmiddelen, PBM's, LMRA en de voorgeschreven maatregelen.