Claartje

HomeKennisbank › De werkplek

🛠️ Hoofdstuk B · Uitvoeren van werkzaamheden · 19 examenvragen

De werkplek

Geluid, trillingen, tillen, veiligstellen van machines (LOTOTO) en de betekenis van borden en markeringen.

Geluid

Te veel geluid geeft concentratieverlies, tijdelijke of blijvende gehoorschade en je hoort waarschuwingen niet.

Geluid meet je in dB(A). Vuistregel: moet je op normale gespreksafstand je stem verheffen? Dan is het geluid schadelijk.

Tekenen van blijvend gehoorverlies: hoge tonen niet meer horen, moeite met telefoneren of een gesprek in een rumoerige ruimte, en piep- of fluittonen die er niet zijn.

💡 Vanaf 80 dB(A) moet gehoorbescherming beschikbaar zijn, vanaf 85 dB(A) is dragen verplicht.

Trillingen en verlichting

Hand-armtrillingen (van trillend handgereedschap) geven pijn, beschadigde bloedvaten en gewrichten, gevoelloze vingertoppen en 'witte vingers'.

Lichaamstrillingen (via een voertuig of bewegende vloer) geven rug- en maagklachten, vermoeidheid, hoofdpijn en evenwichtsproblemen.

Verlichting: genoeg licht om details te zien.

Struikelen, uitglijden en tillen

Oorzaken van struikelen: losse of ongelijke ondergrond, hoogteverschillen, losliggende tegels, gladde vloeren, rennen, verkeerde schoenen.

Maatregelen: opgeruimde werkplek, onveilige situaties snel verhelpen, niets dragen wat je zicht belemmert, paden volgen, goede schoenen, mens en gevaar scheiden met een afscheiding, goede verlichting.

Tillen: rechte rug, gebogen knieën, de last dicht bij je lichaam. Advies: maximaal 23 kg (in België 25 kg). Niet tillen terwijl je zit, niet te hoog, rustig, zelf je tempo bepalen, pauzes nemen, en regelmatig van houding wisselen.

💡 Tillen: rechte rug, knieën gebogen, last dichtbij, max 23 kg.

Veiligstellen: LOTOTO

Voordat je aan een machine of installatie werkt, moet die veiliggesteld zijn, zodat niets onbedoeld gaat bewegen, onder spanning komt of onder druk staat.

Werkwijze:

  • Let op de 'line of fire': de gevarenzone
  • Alleen bevoegde personen mogen veiligstellen
  • Volg LOTOTO: Lock out (vergrendelen), Tag out (label aanbrengen), Try out (testen of het echt uit is)
  • Maak energievrij: spanningsloos, drukloos
  • Borg tegen opnieuw inschakelen en markeer
  • Laat controleren dat het veiliggesteld is

Voorbeelden: stekker eruit of accu verwijderen, zekeringen uitschakelen, kraan van de hogedrukreiniger dicht, steekflens in een leiding, transportband vergrendelen.

💡 LOTOTO = Lock out, Tag out, Try out.

Verbods-, gebods- en waarschuwingsborden

Verbodsbord: rond, wit, rode rand met rode diagonale streep, zwart symbool. Bijvoorbeeld: verboden te roken, verboden met water te blussen, geen toegang voor onbevoegden, niet aanraken.

Gebodsbord: rond, blauw, wit symbool. Bijvoorbeeld: helm verplicht, gehoorbescherming verplicht, veiligheidsschoenen verplicht, harnas verplicht.

Waarschuwingsbord: driehoek, geel met zwarte rand, zwart symbool. Bijvoorbeeld: algemeen gevaar, elektrische spanning, hangende lasten, giftige stoffen, explosieve stoffen, struikelgevaar, valgevaar.

💡 Rood rond = verbod. Blauw rond = gebod. Gele driehoek = waarschuwing.

Borden voor veiligheidsvoorzieningen en brandbestrijding

Groen, vierkant of rechthoekig, wit pictogram: veiligheidsvoorzieningen. Denk aan nooduitgang, vluchtweg, eerste hulp, nooddouche, ogen spoelen, verzamelplaats, te volgen richting.

Rood, vierkant of rechthoekig, wit pictogram: brandbestrijding. Denk aan brandblusser, brandslang, ladder, telefoon voor brandmelding en de weg naar het blusmateriaal.

💡 Groen = redding en vluchten. Rood vierkant = blusmiddelen.

Linten en markeringen

Linten (rood-wit of geel-zwart) wijzen op gevaar. Het zijn geen afschermingen.

Geel-zwarte markering: smalle of lage doorgangen, uitstekende voorwerpen waar je tegenaan kunt stoten (zoals een kraanblok), gebieden met gevaarlijke stoffen.

Trappen: bovenste en onderste trede krijgen een streep in een afwijkende kleur (geel of wit) tegen struikelen.

Doorgangen en stapelruimten: witte of gele strepen. Doorgangen vrijhouden, alleen stapelen binnen het gemarkeerde vlak.

Oefen dit onderwerp met Claartje

24 oefenvragen over de werkplek, met uitleg bij elk antwoord en herhaling van wat je fout had.

Gratis proefexamen

Oefenvragen over de werkplek

Klik op een vraag om het antwoord en de uitleg te zien.

Op de werkplek moet je je stem verheffen om een collega op normale afstand te verstaan. Wat betekent dit?
  1. Het geluid is waarschijnlijk schadelijk
  2. Het geluid is veilig
  3. Je collega heeft gehoorschade
  4. Er is te weinig verlichting

Antwoord: A

Dit is de vuistregel: moet je je stem verheffen op gespreksafstand, dan is het geluidsniveau schadelijk.

Welke klachten horen bij hand-armtrillingen van trillend gereedschap?
  1. Rugklachten en maagklachten
  2. Gevoelloze vingertoppen en 'witte vingers'
  3. Gehoorverlies
  4. Oogletsel

Antwoord: B

Hand-armtrillingen geven pijn in handen en armen, beschadigde bloedvaten en gewrichten, gevoelloze vingertoppen en witte vingers. Rug- en maagklachten horen bij lichaamstrillingen.

Hoe til je een zware doos veilig op?
  1. Met gebogen rug en gestrekte benen, snel omhoog
  2. Met rechte rug, gebogen knieën en de last dicht tegen je lichaam
  3. Zittend, zodat je rug niet belast wordt
  4. Met gestrekte armen ver van je lichaam

Antwoord: B

Rechte rug, knieën gebogen, last dichtbij. Niet tillen terwijl je zit en niet te hoog tillen.

Wat is het adviesgewicht dat je in Nederland maximaal handmatig tilt?
  1. 15 kg
  2. 23 kg
  3. 35 kg
  4. 50 kg

Antwoord: B

Het advies is maximaal 23 kg in Nederland (25 kg in België).

Je moet een transportband schoonmaken. Wat is de juiste werkwijze voordat je begint?
  1. De band laten draaien zodat je alles goed kunt zien
  2. Een collega bij de knop zetten voor als het misgaat
  3. De band energievrij maken, vergrendelen en labelen (LOTOTO) en testen dat hij echt uit staat
  4. Alleen een waarschuwingsbord ophangen

Antwoord: C

Veiligstellen volgens LOTOTO: Lock out, Tag out, Try out. Energievrij maken, borgen tegen inschakelen, markeren en laten controleren.

Bron: SSVV, VCA eind- en toetstermen 3.1 (m.i.v. 1 september 2026) en toetsmatrijs B-VCA versie 2026.