Gevaren, risico's en preventie

Onveilige handelingen en situaties

Een ongeval heeft bijna altijd een van twee directe oorzaken: een onveilige handeling of een onveilige situatie.

Onveilige handeling: iets wat jij doet en wat tot een ongeval kan leiden. Bijvoorbeeld werken zonder afspraken, PBM's niet dragen, beveiligingen uitschakelen, kapot gereedschap gebruiken.

Onveilige situatie: de omstandigheden kloppen niet. Bijvoorbeeld slechte verlichting, geblokkeerde vluchtwegen, rommel op de vloer, onbeveiligde machines.

Preventie = deze twee voorkomen.

Gevaren op het werk

Bekende gevaren: snijgevaar, valgevaar, vallen van hoogte, brand, ontploffing, giftige stoffen, lawaai, straling, bewegende onderdelen, vallende voorwerpen en lasten, voertuigen en verkeer.

Gevaar komt uit: het soort werk, de werkplek en omgeving, de arbeidsmiddelen, de producten waarmee je werkt, je eigen gedrag, en gebrek aan kennis of ervaring.

De preventiehiërarchie (arbeidshygiënische strategie)

De werkgever móet maatregelen in deze volgorde nemen:

1. Bronaanpak: het gevaar wegnemen of een veiliger methode kiezen 2. Collectieve maatregelen: afschermen, beveiligen, blootstelling beperken voor iedereen 3. Individuele maatregelen: taakroulatie, werk verdelen, instructie en controle 4. Persoonlijke beschermingsmiddelen: pas als de eerste drie te weinig effect hebben

PBM's zijn dus de laatste stap, niet de eerste.

Wat doe je bij een onveilige situatie?

• De oorzaak wegnemen
• Afschermen en beveiligen
• Waarschuwen
• Anderen inschakelen
• De juiste prioriteit kiezen volgens de preventiehiërarchie

Bij een onveilige handeling: melden aan de leidinggevende en de handeling (laten) stoppen.

RI&E en TRA

De RI&E (risico-inventarisatie en -evaluatie) is de basis. Stappen: gevaren identificeren, risico's inventariseren, risico's evalueren, maatregelen bepalen, overblijvende risico's evalueren.

Een TRA (taakrisicoanalyse) kijkt naar de gevaren van één risicovolle taak, om beheersmaatregelen af te spreken.

Op basis van RI&E en TRA maakt de werkgever werkinstructies en legt vast welke taken risicovol zijn.

De LMRA: Laatste Minuut Risico Analyse

De LMRA doe je zélf, op de werkplek, vlak voordat je begint. Ook bij routinewerk, bij een nieuwe taak en als de omstandigheden veranderen. Het is een denkproces, eventueel met een vragenlijst.

Je stelt jezelf vragen als:

• Wat ga ik doen en wat kan er fout gaan?
• Wat zijn de risico's van de materialen en het gereedschap?
• Wat doe ik als het fout gaat, en wat is de vluchtroute?
• Heb ik de juiste PBM's en gereedschap, en zijn ze in goede staat?
• Zijn de omgeving en andere mensen veilig?

Na de LMRA: wat kun je doen?

Mogelijke vervolgacties: beginnen of juist niet beginnen, stoppen, overleggen, de werkmethode aanpassen, je bevindingen melden, en waakzaam blijven.

Het doel is nadenken voordat je handelt, bewust worden van de risico's, en vervolgacties nemen of voorstellen.